Son Güncelleme Tarihi: 06.03.2011  Okunma: 1011  

KAFKAS TÜRKLERİ

Ahıska Türkleri

1578 yılından 1828 Rus işgaline kadar Anadolu′dan bölgeye yerleştirilen ve Anadolu Türklüğünün ayrılmaz bir parçası olan Ahıska Türklerinin asıl vatanı bugünkü Gürcistan Cumhuriyeti′nin toprakları içinde kalan ve Türkiye ile komşu olan Ahıska, Ahılkelek, Aspînza, Adıgen ve Bogdanovka vilâyetleridir. Buraya yerleşen Türklere Ahıska Türkleri denmesinin sebebi ise bu vilâyetleri içine alan bölgenin coğrafî isminin Ahıska olmasından ileri gelmektedir.

Son 70 yılda 3 defa sürgüne uğrayan ve 1944 yılında kanlı diktatör Stalin′in hışmına uğrayarak sürgüne tâbi tutulan bir Türk grubu da Ahıska Türkleridir. Ahıska Türkleri bu kanlı sürgünde SSCB′nin birçok bölgelerine dağıtılmışlar ve binlerce şehit vermişlerdir.

Gürcistan′da ancak Gürcü adı almak şartı ile ülkeye kabul ettikleri Ahıska Türkleri bugün 13 cumhuriyetin 4264 değişik bölgelerinde yaşamaktadırlar. Rusya Federasyonu′nun 28 yerleşim biriminde 70.000, Kazakistan′da 145.000, Azerbaycan′da 106.000, Kırgızistan′da 57.000, Özbekistan′da 30.000, Ukrayna′da 18.000, Türkiye′de 200.000, çeşitli ülkelerde 3000 olmak üzere 629.000 Ahıska Türk′ü yaşamaktadır.

Bugün Kazakistan, Rusya, Ukrayna, Azerbaycan ve Türkiye′de birçok dernek ve vakıfları bulunmaktadır.

Kumuk Türkleri

Kafkasya′yı vatan edinen Türkler arasında nüfus bakımından Azerbaycan Türklerinden sonra ikinci sırayı alan "Kumuk" Türkleridir. Kumuklar özellikle Dağıstan Cumhuriyeti′nin tarihte "Kumukiye", "Türk Şahvallığı" olarak bilinen doğu bölgesinde yaşamaktadırlar. Bölgenin toplam yüz ölçümü 12.000 km’den fazladır. Ayrıca Mahaçkale, Buynak, İzberbaş, Kaykent, Kaytak, Kızılyurt, Hasanyurt, Babayurt, Kızılyar gibi şehirlerde Kumuklar yerleşik olarak yaşamaktadır.

82 yılında yapılan nüfus sayımına göre, Kumukların sayısı 300.000′in üzerindedir. Bunun dışında dünyada 500.000′den fazla Kumuk yaşamaktadır. Türkiye′de ise 13 Kumuk köyü bulunmaktadır.

1944 yılında Stalin′in gazabından Kumuklar da kurtulamamış, Kumuk lehçesinde eğitim veren okullar, bütün millî kuruluşlar kapatılmıştır. Sovyet döneminde 1920-1953 yılları arasında millî benliğe sahip çıkan aydınlar yok edilmiş, 1964-1980 dönemlerinde ise sürgün, görevden alma ve hapis cezalarına çarptırılmışlardır.

Bütün bu olaylar Kumuk Türklerinin mücadele hızını kesmemiş, Kumuk halkı 1989-1993 yılları arasındaki dönemde toplumsal-siyasal hareketin en etkili kuruluşlarından biri olan Kumuk Halk Hareketi "Tenglik"i Dağıstan′da kurmuştur.

Son zamanlarda Kumuk Halk Hareketi liderinin olumsuz tutumu üzerine "Kumuk Toplumunun Sürgün Edilen Dağıstan Ahalisini Savunma Komitesi-ANCİ" ile aralarında sürtüşmeler meydana gelmektedir. Dağıstan Parlâmentosunda 16 Kumuk milletvekili bulunmaktadır. Başbakan yardımcısı Kumuk Türkü olup, Dağıstan Cumhuriyeti′nde etkisiz görülmektedirler.